Bilim adamları yıldızların çevresinde gezegenlerin oluşturma sürecini laboratuvarda taklit etti

Teknoloji

Yığılma incelenmesi ‘toplanma’ madde ve onun çevresi arasında karşılıklı düzenlenmesi, kütle ve enerji değişimi ile ilgili bilgileri vermektedir.
İşbu süreç sayesinde yıldızların çevresindeki gezegen sistemleri oluşmaktadır. Genellikle genç yıldızlar oluştuğunda,  ve örnek olarak madde alıcısının rolü kara delik oynadığında  ve «verici» olarak sık sık nötron yıldız çıktığında ikili sistemlerde de olur.

Çevredeki malzeme (elektron plazması, ayrı iyonlar ve elektronlardan “gaz”) ve genç yıldız manyetik alanın çizgileri ile bağlı olmaktadır; işbu manyetik alan parçacıklarının yörüngesini değiştirerek ve süpersonik hızlarda bir yıldıza yönlendirerek plazmadaki parçacıkları etkiler. Çarpışma maddeyi birkaç milyon dereceye kadar ısıtmakta, denilen yığılma sütunun içinde aşırı bir şekilde ultraviyole ve X-ışını radyasyonu meydana gelmektedir; bunun sonucu olarak genç bir yıldızın etrafında fiziksel ve kimyasal yapılar değişebilmektedir.

Astrofizikte gözetim ve modelleme süreçleri ile ilgili birçok sınırlamalar vardır. Mesela yıldızlarının «canlı» gözetimini gerçekleştirirken ve çeşitli parametreleri ölçerirken aynı özellik ile ilgili uyuşmazlıklar olabilmektedir. Bu nedenle laboratuvardaki geniş ölçülü deneyler yığılma süreçlerini yeni taraftan öğrenmeye yardımcı olmaktadır.

MİFİ adlı Araştırma Nükleer Ulusal Üniversitesi çalışanlarının katılımıyla gerçekleştirilmiş araştırmada astrofizik olaylara maksimum yaklaşım için dış manyetik alanın tekdüzeliğini sağlanan yeni deneysel platform oluşturulmuştur.  Laboratuvar yöntemin ve yeni platformun kullanımı ile elde edilmiş sonuçlar maddenin içeriye akışının merkezi alanını kapsayan yoğun iyonize plazmanın membranı oluşturulması ile ilgili ilk direk kanıtları göstermektedir.

Araştırmacılar göstermişler ki madde cisimlerin çarpışmasından sonra dışarıya atılabilmekte ve çarpan akış tarafına manyetik alan yardımıyla yeniden odaklaştırılabilmektedir. Bununla beraber ani darbeli çekirdek içini çevrelenen plazma membranı oluşturulması X-ışını radyasyonunun veriminde bir düşüşe neden olabilmektedir. İşbu keşif optik ve X ışını gözetimlerine göre maddenin yığılmasında ölçüm uyuşmazlığının nedenini açıklamaktadır.

“Sonuçlarımız genç yıldızlarda yığılma süreçlerinin doğru modellemesi için plazmadaki radyasyon emilmesi hakkında düzgün kaydetme gerekliğini vurgulamaktadır. Geliştirdiğimiz laboratuvar platformu bazı diğer konular üzerine da araştırmayı başlatmaktadır. Mesela manyetik alana göre akışın yönlendirmesini değiştirerek yığılma alternatif kanalları da araştırılabilmektedir”, — yazı yazarlarından biri, MİFİ adlı Araştırma Nükleer Ulusal Üniversitesine ait Lazer İşletim ve Plazma Teknolojisi Enstitüsünün görevlisi Evgeniy Filippov yorumlamaktadır.

Bir Cevap Yazın